Πρόγραμμα ΕΠΑνΕΚ

Κουκούλι

Το μετάξι ανακαλύφθηκε το 2000 π.Χ. από τους Κινέζους, ήρθε στην Ευρώπη τον 6ο αιώνα μ.Χ. και σιγά σιγά διαδόθηκε σε ολόκληρο τον κόσμο.

Πρόκειται για υφαντική ύλη μεγάλης αξίας, η οποία χρησιμοποιείται κυρίως για την κατασκευή ακριβών υφασμάτων.Το μετάξι κατασκευάζεται από τις ίνες που παράγει η κάμπια ενός εντόμου, του βόμβυκα της μουριάς, δηλαδή του μεταξοσκώληκα.

Η παρασκευή μεταξιού γίνεται σε εκτροφεία μεταξοσκωλήκων.Όταν ένας μεταξοσκώληκας ενηλικιωθεί, χρησιμοποιεί την μεταξωτή κλωστή που εκκρίνουν οι αδένες του για να φτιάξει ένα κουκούλι. Αυτό το κάνει τυλίγοντας μία και μοναδική κλωστή, η οποία μπορεί να έχει μήκος από 300 μέχρι 900 μέτρα. Όταν τελειώσει το δύσκολο έργο του, κοιμάται μέσα στο κουκούλι.Ύστερα από λίγο καιρό, η κάμπια θα γίνει πεταλούδα και θα σκίσει το κουκούλι για να ελευθερωθεί. Έτσι, όμως, κομματιάζει την κλωστή του μεταξιού αχρηστεύοντας το. Γι’ αυτό οι εκτροφείς τοποθετούν τα κουκούλια σε βραστό νερό πριν συμβεί κάτι τέτοιο. Έτσι, η κάμπια εξοντώνεται και τα κουκούλια μαλακώνουν και ξετυλίγονται πιο εύκολα.

Με αυτή τη διαδικασία παράγεται ακατέργαστο μετάξι, το οποίο στη συνέχεια επεξεργάζεται καταλλήλως πριν βγει στο εμπόριο. Οι εκτροφείς αφήνουν ένα μικρό αριθμό πεταλούδων να γεννηθούν για να εξασφαλίσουν την αναπαραγωγή των μεταξοσκωλήκων.Η εκτροφή του μεταξοσκώληκα (σηροτροφία) γίνεται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους ή σε χώρους που έχουν κατασκευαστεί για άλλο σκοπό και προορισμό (δωμάτια οικίας, αποθήκες). Οι χώροι αυτοί πριν την εκτροφή πρέπει να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται σχολαστικά.

Η εκτροφή διαρκεί 30-40 ημέρες, ολοκληρώνεται σε 5 ηλικίες και 4 ύπνους (στάδια). Κάθε ηλικία απαιτεί διαφορετική ποσότητα τροφής και θερμοκρασίας. Ανάμεσα σε κάθε ηλικία, που διαρκεί 4-5 ημέρες, μεσολαβεί 1 μέρα ύπνου και στη συνέχεια οι μεταξοσκώληκες αποδερματίζονται και φτάνουν 8-9 χιλ. μήκος. Ακολουθεί το κλάδωμα. Οι σηροτρόφοι τοποθετούν κλαδιά στα κρεβάτια εκτροφής, πάνω στα οποία ανεβαίνουν οι μεταξοσκώληκες. Σε 50 περίπου ώρες ο μεταξοσκώληκας πλέκει το κουκούλι, αρχίζοντας από έξω προς τα μέσα, κλείνεται μέσα σ’αυτό και ετοιμάζεται να γίνει χρυσαλίδα. Μετά 1-2 μέρες αρχίζουν το ξεκλάδωμα.

Για να μην τρυπήσουν οι χρυσαλίδες τα κουκούλια, γίνεται απόπνιξη, ψήσιμο σε ειδικούς φούρνους με ατμό. Ακολουθεί το στέγνωμα των κουκουλιών και με το μηχανούδι, κάνουν τη διαλογή των κουκουλιών. Τα καλοσχηματισμένα κουκούλια πηγαίνουν για αναπήνιση (τράβηγμα της μεταξωτής κλωστής). Με τα δεύτερης ποιότητας κουκούλια (μαλακά, τρύπια) τα φριζόνια (χοντράδια που μαζεύονται από την αναπήνιση) και τα πιλιούζια (αραιά μεταξωνήματα που ρίχνει ο μεταξοσκώληκας στα κλαδιά πριν κάνει το κουκούλι), οι γυναίκες κάνουν κλωστή και υφαίνουν τα κουκουλάρικα.

Σήμερα, αυτή η «ευγενική» πρώτη ύλη έχει ευρεία χρήση, σε μία σειρά από αντικείμενα και τομείς, όπως η αεροναυπηγική, τα αλεξίπτωτα και τα γάντια του πυροβολικού που παράγει η πολεμική βιομηχανία, τα θεραπευτικά σκευάσματα των φαρμακευτικών εταιρειών αλλά και προϊόντα ομορφιάς της βιομηχανίας καλλυντικών.